วิธีตรวจสอบร้านกัญชาถูกกฎหมาย 2569: เช็กใบอนุญาต สัญญาณเตือน และช่องทางแจ้ง

สรุปสั้น

• ช่อดอกกัญชาเป็นสมุนไพรควบคุม ขายได้เฉพาะผู้มีใบอนุญาต และผู้ซื้อต้องมีใบสั่งจากผู้ประกอบวิชาชีพ
• เครื่องมือหลักคือระบบ MC-GIS (cannabis-gis.dtam.moph.go.th) และแอป หมอพร้อม ของกรมการแพทย์แผนไทยฯ
• รมว.สธ. ระบุ (22 ก.ย. 2569) ว่าร้านที่ไม่อยู่ในระบบให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผิดกฎหมาย
• ร้านที่ถูกกฎหมายต้องเป็นสถานพยาบาล ร้านขายยา ร้านผลิตภัณฑ์สมุนไพร หรือหมอพื้นบ้าน มีเจ้าหน้าที่ผ่านการอบรม และมีระบบกำจัดกลิ่นควัน
• ขายออนไลน์ เดลิเวอรี ตู้อัตโนมัติ และโฆษณา = ผิดกฎหมาย
• แจ้งเบาะแสได้ที่ LINE @traffyfondue หรือโทร 0 2257 7042 (เวลาราชการ)

ทุกวันนี้ร้านที่ติดป้ายใบกัญชายังมีให้เห็นในหลายย่าน แต่หลังกฎกระทรวงฉบับใหม่มีผลเมื่อ 30 เม.ย. 2569 และการตรวจเข้มของกระทรวงสาธารณสุข คำถามว่า "ร้านนี้ถูกกฎหมายไหม" สำคัญกว่าเดิมมาก บทความนี้รวบรวมวิธี ตรวจสอบร้านกัญชา แบบทำได้จริงจากข้อมูลที่หน่วยงานเผยแพร่ผ่านสื่อ ทั้งระบบค้นหา สัญญาณของร้านที่ปฏิบัติตามกฎ จุดที่ควรระวัง และช่องทางแจ้ง ทั้งนี้ cannabis-official.com เป็นเว็บไซต์ข่าวอิสระ ไม่ได้รับรองหรือแนะนำร้านใด

ขั้นที่ 1: เช็กชื่อร้านในระบบ MC-GIS และแอปหมอพร้อม

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกเปิดระบบแผนที่ชื่อ Medical Cannabis GIS (MC-GIS) ที่ cannabis-gis.dtam.moph.go.th ตามรายงานของมติชนเมื่อ 22 เม.ย. 2569 ระบบนี้แสดงร้านและแปลงปลูกที่ได้รับอนุญาต โดยร้านที่อยู่บนแผนที่ต้องมีใบอนุญาตจำหน่ายและแปรรูปที่ยังมีผลและเปิดดำเนินการตามปกติ

จากการเข้าดูหน้าระบบ ผู้ใช้กรองข้อมูลได้ตาม:

• ประเภทข้อมูล: สถานประกอบการ หรือแปลงปลูก
• สถานะ: เปิดดำเนินการ ปิด พักใช้ใบอนุญาต หรือเพิกถอนใบอนุญาต
• เขตสุขภาพและจังหวัด

นอกจากนี้ กรมฯ ระบุ (มติชน 19 มิ.ย. 2569) ว่าแอป หมอพร้อม ใช้ตรวจสอบร้าน แปลงปลูก และวันหมดอายุใบอนุญาตได้ วิธีที่ง่ายที่สุดคือค้นชื่อร้านและจังหวัดก่อนเดินเข้าไป แล้วดูว่าสถานะเป็น "เปิดดำเนินการ" หรือไม่ ไม่ใช่ "พักใช้" หรือ "เพิกถอน"

ตัวเลขช่วยให้เห็นภาพ: ข้อมูลเดือนเมษายน 2569 ระบุว่ามีสถานประกอบการสะสม 18,517 แห่ง ปิดไปในปี 2568 เพราะไม่ต่ออายุ 7,131 แห่ง เหลือดำเนินการถูกต้อง 11,386 แห่ง ส่วนวันที่ 22 ก.ย. 2569 รมว.สธ. พัฒนา พร้อมพัฒน์ ระบุว่ามีข้อมูลบันทึกแล้วกว่า 10,000 แห่ง และร้านที่ไม่ปรากฏในระบบควรถือว่าไม่ถูกกฎหมายไว้ก่อน

ขั้นที่ 2: ดูประเภทสถานที่และใบอนุญาต

กฎกระทรวงว่าด้วยการอนุญาตสมุนไพรควบคุมเพื่อการค้า (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2569 ซึ่งมีผลตั้งแต่ 30 เม.ย. 2569 กำหนดว่าผู้ขอใบอนุญาตจำหน่ายต้องเป็นหนึ่งใน:

• สถานพยาบาล (เช่น คลินิก)
• สถานที่ผลิตหรือขายยาและผลิตภัณฑ์สมุนไพร ที่ถูกกฎหมาย
• หมอพื้นบ้าน ที่ได้รับการรับรอง

ใบอนุญาตเดิมยังใช้ได้จนหมดอายุ แต่การต่ออายุต้องผ่านเกณฑ์ใหม่ ดังนั้นร้านเดิมที่ไม่ใช่สถานพยาบาลหรือร้านขายยาจะทยอยหายไป ผู้ประกอบการที่อยากรู้ขั้นตอนอ่านเพิ่มได้ที่ เปิดร้านกัญชาปี 2569 ต้องทำอะไรบ้าง

ขั้นที่ 3: เช็กคน ใบสั่ง และหน้าร้าน

ร้านที่ปฏิบัติตามกฎควรมีสิ่งเหล่านี้ให้เห็น:

• เจ้าหน้าที่ผ่านการอบรม ของกรมฯ ประจำตลอดเวลาทำการ (กฎกระทรวง 2569)
• ใบสั่งจากผู้ประกอบวิชาชีพ ตามแบบ ภ.ท.33 ผู้สั่งต้องรักษาผู้ป่วยของตนเอง และจ่ายได้ไม่เกินปริมาณ 30 วัน (ประกาศสมุนไพรควบคุม 2568 และข่าวสด)
• ระบบกำจัดกลิ่นและควัน ที่มีประสิทธิภาพ และไม่วางช่อดอกบนพื้นโดยตรง
• ไม่มีการโฆษณา เชิงพาณิชย์ในทุกช่องทาง
• ไม่ขายผ่านออนไลน์ ตู้อัตโนมัติ หรือเครือข่ายคอมพิวเตอร์
• ไม่ขายเพื่อสูบในร้าน เว้นแต่ผู้ประกอบวิชาชีพรักษาผู้ป่วยของตนเอง
• ไม่ตั้งขายในวัด หอพัก สวนสาธารณะ สวนสัตว์ หรือสวนสนุก

ข้อควรระวัง: การอยู่ในระบบ MC-GIS ไม่ได้แปลว่าร้านทำถูกทุกข้อ เดือนมิถุนายน 2569 เจ้าหน้าที่เริ่มดำเนินการตามกฎหมายกับร้านในกรุงเทพฯ ที่มีใบอนุญาตแต่ฝ่าฝืนเงื่อนไข กฎระเบียบยังเปลี่ยนต่อเนื่องระหว่างรอ พ.ร.บ.ควบคุมกัญชา หากไม่แน่ใจ ให้สอบถามกรมการแพทย์แผนไทยฯ โดยตรง

เช็กลิสต์: ร้านถูกกฎหมาย vs สัญญาณเตือน

ซื้อจากร้านไม่มีใบอนุญาต เสี่ยงอะไร

• ไม่มีหลักประกันแหล่งที่มา ร้านที่ได้รับอนุญาตต้องซื้อจากแหล่งปลูกที่ได้มาตรฐานการปลูกและเก็บเกี่ยว และต้องบันทึกที่มาและปริมาณ ร้านเถื่อนไม่มีระบบนี้
• สินค้าบางประเภทเป็นยาเสพติด สารสกัดที่มี THC เกิน 0.2% โดยน้ำหนักยังเป็นยาเสพติดประเภท 5 ผู้เกี่ยวข้องอาจถูกจับกุมตามประมวลกฎหมายยาเสพติด
• เจ้าหน้าที่ตรวจถี่ขึ้น มีอำนาจตรวจ ยึด อายัด และจับกุมผู้ขายไม่มีใบอนุญาตได้ทันที โดยกฎกระทรวง 2569 ขยายอำนาจไปถึงฝ่ายปกครองส่วนภูมิภาค รวมถึงกรุงเทพมหานครและเมืองพัทยา
• อนาคตผู้ใช้ก็มีโทษ ร่าง พ.ร.บ.ควบคุมกัญชาที่ ครม. เห็นชอบเมื่อ 22 ก.ย. 2569 กำหนดโทษปรับสำหรับผู้ใช้ผิดวัตถุประสงค์ (ร่างยังไม่มีผลบังคับใช้)

อ่านภาพรวมว่าใช้แบบไหนถูกกฎหมายได้ที่ ใช้กัญชาอย่างถูกกฎหมายในไทย และสรุปกฎหมายกัญชาไทยล่าสุด

แจ้งร้านกัญชาผิดกฎหมายได้ที่ไหน

1. Traffy Fondue ทาง LINE @traffyfondue เปิดรับ 24 ชั่วโมง กรมฯ ระบุว่าตัวอย่างเรื่องที่แจ้งได้ เช่น ไม่มีใบอนุญาต ขายให้ผู้อายุต่ำกว่า 20 ปี และเปิดให้สูบในร้าน ช่วง 1 พ.ค.–12 มิ.ย. 2569 มีผู้แจ้งเข้ามา 73 เรื่อง
2. ศูนย์ประสานงานกัญชาทางการแพทย์ โทร 0 2257 7042 ในเวลาราชการ
3. กองกัญชาทางการแพทย์ โทร 0 2591 7007 ต่อ 3706 เพจเฟซบุ๊ก "กองกัญชาทางการแพทย์" หรือ LINE Official @DTAM (เวลาราชการ)

เคล็ดลับการแจ้ง: ระบุชื่อร้าน ที่อยู่หรือพิกัด วันเวลา และพฤติการณ์ที่พบ เช่น ขายโดยไม่มีใบสั่ง หรือมีบริการส่งถึงบ้าน และอย่าเผชิญหน้ากับผู้ขายด้วยตนเอง

คำถามที่พบบ่อย