CBD คืออะไร ต่างจาก THC อย่างไร ถูกกฎหมายไหมในไทย 2569

สรุปสั้น

• CBD (cannabidiol) และ THC (tetrahydrocannabinol) เป็นสารสำคัญสองตัวในพืชกัญชาและกัญชง THC ออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทและทำให้เมา ส่วน CBD ไม่มีฤทธิ์เสพติดและไม่ทำให้เมาแบบเดียวกัน
• ในทางการแพทย์ไทย ยาชนิด CBD เด่น ใช้กับโรคลมชักที่รักษายาก ส่วนยาที่มี THC ใช้เสริมการรักษาบางภาวะ เช่น คลื่นไส้อาเจียนจากเคมีบำบัด ทั้งหมดอยู่ภายใต้การสั่งใช้ของแพทย์
• สารสกัดที่มี THC เกิน 0.2% โดยน้ำหนักเป็นยาเสพติดประเภท 5 และกฎกระทรวงที่มีผล 26 เม.ย. 2569 จำกัดการผลิต ขาย และครอบครองเหลือ 4 วัตถุประสงค์
• ผลิตภัณฑ์ CBD ในอาหารและเครื่องสำอางทำได้เมื่อใช้วัตถุดิบจากพืชที่ปลูกในไทยและได้รับอนุญาตจาก อย. อาหารมีเพดาน THC และ CBD ต่อหน่วยบรรจุ
• ก่อนซื้อให้ตรวจเลขทะเบียน อย. ทุกครั้ง และระวังน้ำมันหรือขนมที่ขายออนไลน์โดยไม่มีฉลาก

CBD คืออะไร

CBD ย่อมาจาก cannabidiol เป็นสารในกลุ่มแคนนาบินอยด์ (cannabinoids) ที่พบตามธรรมชาติในพืชสกุล Cannabis ทั้งกัญชาและกัญชง คำแนะนำการใช้กัญชาทางการแพทย์ของกรมการแพทย์ ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 6 (2567) ระบุว่าสารออกฤทธิ์หลักที่นำมาใช้ทางการแพทย์มีสองตัว คือ THC ซึ่งออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท และ CBD ซึ่ง ไม่มีฤทธิ์เสพติด

คำแนะนำฉบับเดียวกันยังอธิบายว่า CBD ช่วยต้านฤทธิ์เมาเคลิ้มของ THC ด้านองค์การอนามัยโลก (WHO) คณะผู้เชี่ยวชาญด้านการติดยา (ECDD) สรุปว่า CBD บริสุทธิ์ไม่พบคุณสมบัติออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทและไม่มีศักยภาพในการใช้ในทางที่ผิดหรือทำให้ติด จึงเสนอว่าไม่ควรควบคุม CBD บริสุทธิ์ในระดับสากล

อย่างไรก็ดี "ไม่ทำให้เมา" ไม่ได้แปลว่า "ไม่มีผลข้างเคียง" กรมการแพทย์และศูนย์พิษวิทยารามาธิบดีระบุว่า CBD อาจทำให้คลื่นไส้อาเจียน และศูนย์พิษวิทยาฯ ยังระบุอาการกดระบบประสาทส่วนกลางด้วย

CBD ทางการแพทย์คืออะไร ในบริบทไทย คำนี้มักหมายถึงยาน้ำมันสารสกัดกัญชาชนิด CBD เด่น ซึ่งคำแนะนำกรมการแพทย์กำหนดให้สั่งใช้โดยกุมารแพทย์ระบบประสาทหรือแพทย์ที่มีประสบการณ์รักษาโรคลมชักที่รักษายาก รายละเอียดเรื่องน้ำมันกัญชาแต่ละชนิดอ่านต่อได้ที่ น้ำมันกัญชาทางการแพทย์ ถูกกฎหมายไหม

THC คืออะไร (tetrahydrocannabinol คือ)

THC ย่อมาจาก delta-9-tetrahydrocannabinol เป็นสารหลักในกัญชาที่ทำให้เกิดอาการเมา คำแนะนำกรมการแพทย์อธิบายว่าแคนนาบินอยด์ออกฤทธิ์ผ่านตัวรับ CB1 ซึ่งพบมากในสมองและเกี่ยวกับความจำ อารมณ์ การรับรู้ความปวด และการเคลื่อนไหว และตัวรับ CB2 ที่พบในระบบภูมิคุ้มกัน

ในทางการแพทย์ THC มีฤทธิ์ลดปวดและลดคลื่นไส้อาเจียน แต่กรมการแพทย์เตือนว่าการใช้ THC ขนาดสูงต่อเนื่องอาจทำให้เกิดภาวะดื้อ (tolerance) ต้องใช้มากขึ้นเรื่อย ๆ และนำไปสู่การเสพติดได้

ศูนย์พิษวิทยารามาธิบดีสรุปพิษเฉียบพลันของสาร THC ไว้ เช่น ประสาทหลอน กระสับกระส่าย หัวใจเต้นเร็ว ความดันขึ้นลง เป็นลม และเสียการทรงตัว ส่วนการใช้ระยะยาวสัมพันธ์กับการติด ความเสี่ยงโรคจิต และภาวะอาเจียนรุนแรงจากกัญชา (cannabinoid hyperemesis syndrome) นอกจากนี้ขนมหรืออาหารผสมกัญชาออกฤทธิ์ช้าและนาน จึงเสี่ยงที่ผู้ใช้จะกินซ้ำจนได้รับมากเกินไป

CBD กับ THC ต่างกันอย่างไร

ข้อควรรู้เพิ่มเติม คำแนะนำกรมการแพทย์ระบุว่าทั้ง THC และ CBD ถูกเปลี่ยนแปลงโดยเอนไซม์ตับกลุ่ม CYP450 จึงอาจเกิดปฏิกิริยากับยาอื่นได้ และกำหนดข้อห้ามใช้ผลิตภัณฑ์ที่มี THC ในผู้ที่มีโรคหัวใจและหลอดเลือดรุนแรง ผู้มีประวัติโรคจิตหรือโรคอารมณ์แปรปรวน ตลอดจนสตรีมีครรภ์และให้นมบุตร รวมถึงให้ระวังการสั่งใช้ในผู้อายุต่ำกว่า 25 ปีเพราะสมองยังพัฒนาอยู่

ที่สำคัญ คำแนะนำนี้ไม่ได้ให้ใช้ผลิตภัณฑ์กัญชาเป็นการรักษาลำดับแรก และระบุว่าหลักฐานว่ากัญชารักษามะเร็งได้ยังไม่เพียงพอ ผู้ป่วยที่เลือกใช้กัญชาแทนการรักษามาตรฐานอาจเสียโอกาสในการรักษา

CBD ถูกกฎหมายไหมในไทย: สถานะ ณ ต.ค. 2569

กฎหมายไทยไม่ได้ควบคุม "CBD" เป็นสารเดี่ยว แต่ควบคุมที่ สารสกัด และปริมาณ THC ในสารสกัดนั้น

1. เกณฑ์ THC 0.2% — ประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องระบุชื่อยาเสพติดให้โทษในประเภท 5 พ.ศ. 2565 (ราชกิจจานุเบกษา 9 ก.พ. 2565) กำหนดให้สารสกัดจากทุกส่วนของกัญชาหรือกัญชงเป็นยาเสพติดประเภท 5 ยกเว้นสารสกัดที่มี THC ไม่เกิน 0.2% โดยน้ำหนักซึ่งได้รับอนุญาตให้สกัดจากพืชที่ปลูกในประเทศ และสารสกัดจากเมล็ดที่ปลูกในประเทศ ตามรายงานของไทยโพสต์ ภาพรวมการเปลี่ยนแปลงดูได้ที่ ไทม์ไลน์กฎหมายกัญชาไทย

2. กฎกระทรวงสารสกัด มีผล 26 เม.ย. 2569 — กรุงเทพธุรกิจรายงานว่ากฎกระทรวงการอนุญาตผลิต นำเข้า ส่งออก จำหน่าย หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้โทษในประเภท 5 เฉพาะสารสกัดจากพืชกัญชาหรือกัญชง พ.ศ. 2569 ลงราชกิจจานุเบกษา 26 มี.ค. 2569 และมีผลหลังจากนั้น 30 วัน สาระสำคัญคือสารสกัดที่ THC เกิน 0.2% ทำได้เฉพาะ 4 วัตถุประสงค์ ได้แก่ งานป้องกันและปราบปรามยาเสพติดของรัฐ การแพทย์ การวิเคราะห์หรือวิจัย และอุตสาหกรรม ผู้ขอผลิตต้องเป็นนิติบุคคลที่ไม่ใช่ต่างด้าว หน่วยงานรัฐ หรือสภากาชาดไทย และใบอนุญาตตามกฎกระทรวงเดิมยังใช้ได้ถึง 31 ธ.ค. 2569

3. CBD ในอาหาร เครื่องสำอาง และผลิตภัณฑ์สมุนไพร — คู่มือของ Tilleke & Gibbins (พ.ย. 2568) สรุปว่าอาหารและเครื่องสำอางที่ผลิตในไทยใช้สารสกัด CBD ได้ หากวัตถุดิบมาจากพืชที่ปลูกในไทยและได้รับอนุญาตจาก อย. ตาม พ.ร.บ.อาหาร หรือ พ.ร.บ.เครื่องสำอาง ส่วนผลิตภัณฑ์สมุนไพรต้องขออนุญาตและขึ้นทะเบียนตาม พ.ร.บ.ผลิตภัณฑ์สมุนไพร และ ห้ามนำเข้า อาหารหรือเครื่องสำอางที่มีส่วนผสมกัญชงหรือกัญชา รวมถึงสารสกัดหรือน้ำมันจากต่างประเทศ ดูรายละเอียดเพิ่มที่ กฎหมายกัญชงในไทย

4. เพดาน THC และ CBD ในอาหาร — InfoQuest รายงานว่าประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 438) พ.ศ. 2565 ซึ่งมีผล 22 ต.ค. 2565 กำหนดให้อาหารทั่วไปมี THC ไม่เกิน 1.6 มิลลิกรัม และ CBD ไม่เกิน 1.41 มิลลิกรัม ต่อหน่วยบรรจุ ส่วนเครื่องปรุงรสกำหนดเป็นร้อยละโดยน้ำหนัก เราไม่สามารถยืนยันได้ว่าตัวเลขนี้มีการแก้ไขหลังจากนั้นหรือไม่ และยังไม่พบเพดาน CBD สำหรับเครื่องสำอางจากแหล่งที่ตรวจสอบได้

5. ร่าง พ.ร.บ.ควบคุมกัญชา — Hfocus รายงานว่า ครม. เห็นชอบร่างเมื่อ 22 ก.ย. 2569 โดยกำหนดให้ใช้กัญชาหรือสารสกัดเพื่อการรักษาภายใต้การดูแลของผู้ประกอบวิชาชีพหรือเพื่อการวิจัย แต่ร่างนี้ ยังไม่มีผลบังคับใช้ อ่านสรุปภาพรวมได้ที่ กฎหมายกัญชาไทยล่าสุด 2569

ข้อควรทราบ: กฎหมายกัญชาและกัญชงในไทยเปลี่ยนแปลงบ่อย ข้อมูลนี้เป็นสถานะ ณ 11 ต.ค. 2569 และเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์หรือทางกฎหมาย หากต้องการใช้เพื่อการรักษาควรปรึกษาแพทย์ และหากประกอบธุรกิจควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย

วิธีอ่านฉลากและตรวจเลขทะเบียนผลิตภัณฑ์ CBD

กองอาหาร อย. ระบุสิ่งที่ฉลากอาหารผสมกัญชาหรือกัญชงที่ได้รับอนุญาตต้องมี ได้แก่

• เลขสารบบอาหาร (เลข อย.) — ผู้ผลิตต้องได้ใบอนุญาตสถานที่ผลิตก่อน แล้วจึงขอเลขสารบบอาหาร
• ชื่อส่วนของพืชหรือสารสกัด CBD ที่ใช้ ระบุไว้ในชื่อผลิตภัณฑ์หรือกำกับข้างชื่อ
• ปริมาณ THC ต่อหน่วยบรรจุ และคำแนะนำไม่ให้บริโภคเกินวันละ 2 หน่วยบรรจุสำหรับผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนของพืช
• คำเตือน เช่น เด็ก สตรีมีครรภ์ และสตรีให้นมบุตรไม่ควรบริโภค ผู้ที่แพ้หรือไวต่อ THC หรือ CBD ควรระวัง อาจทำให้ง่วงซึมจึงควรเลี่ยงการขับขี่ และให้หยุดทันทีหากมีอาการผิดปกติ

วิธีตรวจสอบเลข อย. ที่ทำได้ง่ายคือผ่านไลน์ @FDAthai โดยเลือกเมนูตรวจสอบเลขผลิตภัณฑ์แล้วพิมพ์เลขให้ตรงทุกตัวอักษรโดยไม่เว้นวรรค (InfoQuest) หรือตรวจที่เว็บไซต์ อย. และแจ้งเบาะแสผลิตภัณฑ์ต้องสงสัยได้ที่สายด่วน 1556 (Thai PBS)

ระวังผลิตภัณฑ์ CBD ไม่มีทะเบียนที่ขายออนไลน์

น้ำมัน กัมมี่ หรือขนม "CBD" ที่ขายตามโซเชียลมีเดียจำนวนมากไม่มีเลข อย. ปัญหาคือผู้ซื้อไม่มีทางรู้ว่าในขวดมี THC อยู่เท่าไร หากสารสกัดนั้นมี THC เกิน 0.2% ก็เข้าข่ายยาเสพติดประเภท 5 การครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตจึงเสี่ยงทางกฎหมาย นอกจากนี้ผลิตภัณฑ์นำเข้าที่มีส่วนผสมกัญชงหรือกัญชาไม่ได้รับอนุญาตให้นำเข้าตั้งแต่ต้น

อีกสัญญาณเตือนคือโฆษณาอ้างสรรพคุณรักษาโรค InfoQuest รายงานว่า อย. เตือนว่าการโฆษณาอาหารเกินจริงมีโทษจำคุกสูงสุด 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 30,000 บาท และผลิตภัณฑ์สมุนไพรหรือเครื่องสำอางที่โฆษณาเท็จมีโทษจำคุกสูงสุด 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท ส่วนกองอาหาร อย. กำหนดให้ฉลากผลิตภัณฑ์จากเมล็ดกัญชงต้องระบุว่าไม่มีผลป้องกันหรือรักษาโรค

หากต้องการใช้กัญชาเพื่อการรักษาจริง ช่องทางที่ถูกต้องคือพบแพทย์ในสถานพยาบาลที่ได้รับอนุญาต ดู ใช้กัญชาอย่างถูกกฎหมายในไทย

สรุป

CBD และ THC มาจากพืชเดียวกันแต่มีฤทธิ์ต่างกันชัดเจน THC ทำให้เมาและเสี่ยงต่อการติด ส่วน CBD ไม่ทำให้เมาแต่ยังมีผลข้างเคียงและปฏิกิริยากับยาได้ ในทางกฎหมาย สิ่งที่ตัดสินคือ ปริมาณ THC ในสารสกัด และ ผลิตภัณฑ์ได้รับอนุญาตจาก อย. หรือไม่ ผลิตภัณฑ์ CBD ที่มีเลขทะเบียนและฉลากครบจึงเป็นตัวเลือกที่ปลอดภัยกว่าสินค้าไร้ฉลากที่ขายออนไลน์

คำถามที่พบบ่อย