โทษกัญชา 2569: ทำอะไรผิดกฎหมาย โทษเท่าไร กัญชากลับเป็นยาเสพติดหรือยัง

สรุปสั้น

• ช่อดอกกัญชา ไม่ใช่ยาเสพติด แต่เป็น สมุนไพรควบคุม ขายได้เฉพาะผู้มีใบอนุญาต และต้องมีใบสั่งจากผู้ประกอบวิชาชีพ (ไม่เกิน 30 วัน)
• ขายหรือแปรรูปช่อดอกเพื่อการค้าโดยไม่มีใบอนุญาต: จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (มาตรา 78)
• สารสกัดที่มี THC เกิน 0.2% ยังเป็นยาเสพติดประเภท 5 ตัวบทมาตรา 148 ประมวลกฎหมายยาเสพติดกำหนดโทษผลิต ขาย หรือครอบครองยาเสพติดประเภท 5 โดยไม่ได้รับอนุญาตไว้สูงสุด 5 ปี และสูงสุด 15 ปีหากเป็นการค้า (การนำมาใช้กับสารสกัดกัญชาโดยเฉพาะควรให้ทนายตรวจสอบ)
• ลักลอบนำกัญชาออกนอกประเทศ: จำคุกไม่เกิน 10 ปี หรือปรับไม่เกิน 4 เท่าของราคาของ ตามกฎหมายศุลกากร
• ร่าง พ.ร.บ.ควบคุมกัญชา (ปรับผู้ใช้ผิดวัตถุประสงค์ จำคุกและปรับผู้ขายเถื่อน) ยังไม่มีผลบังคับใช้

กัญชากลับเป็นยาเสพติดหรือยัง

คำถามที่พบบ่อยที่สุดคือ "กัญชากลับเป็นยาเสพติดแล้วหรือ" คำตอบที่แม่นยำคือ ยังไม่ใช่ อย่างน้อยสำหรับตัวพืชและช่อดอก

• ช่อดอก ถูกกำหนดเป็น "สมุนไพรควบคุม" ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องสมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 ซึ่งมีผลตั้งแต่ 26 มิ.ย. 2568 ตามคู่มือของ Tilleke & Gibbins ประกาศนี้ห้ามขายเพื่อสูบในสถานที่ประกอบการ ห้ามขายผ่านตู้ขายอัตโนมัติหรือช่องทางออนไลน์ ห้ามโฆษณาเพื่อการค้า และห้ามขายในวัด หอพัก และสวนสาธารณะ (เดลินิวส์)
• สารสกัด ที่มี THC เกิน 0.2% โดยน้ำหนักยังเป็นยาเสพติดให้โทษประเภท 5 และตามกฎกระทรวงที่มีผล 26 เม.ย. 2569 ผลิต นำเข้า ส่งออก ขาย หรือครอบครองได้เฉพาะ 4 วัตถุประสงค์ เช่น ทางการแพทย์และการวิจัย (กรุงเทพธุรกิจ)

ดังนั้น ถ้าถามว่า "กัญชาผิดกฎหมายไหม" ต้องดูว่าทำอะไรกับส่วนไหนของพืช รายละเอียดภาพรวมอ่านต่อได้ที่ สรุปกฎหมายกัญชาไทยล่าสุด 2569

ตารางโทษกัญชาตามกฎหมายปัจจุบัน

ที่มา: มาตรา 78 จาก The Nation, มติชน และฐานเศรษฐกิจ; บทลงโทษทางปกครองจาก Asia News Network; มาตรา 148 จากตัวบทที่ drthawip.com เผยแพร่; มาตรา 162/164 จากฐานเศรษฐกิจ; โทษศุลกากรจาก The Nation และ Khaosod English; เหตุรำคาญจาก THE STANDARD

ขายกัญชาผิดกฎหมาย โทษในทางปฏิบัติเป็นอย่างไร

ความผิดหลักของผู้ขายคือการทำโดยไม่มีใบอนุญาตตามมาตรา 46 ซึ่งกำหนดให้ต้องขออนุญาตก่อนวิจัย ส่งออก ขาย หรือแปรรูปสมุนไพรควบคุมเพื่อการค้า กระทรวงสาธารณสุขเคยมีหนังสือถึงสำนักงานตำรวจแห่งชาติให้จับกุมและดำเนินคดีตามมาตรา 78 (ฐานเศรษฐกิจ)

ตัวอย่างคดีจริงเมื่อ ธ.ค. 2565 (ภายใต้ประกาศฉบับปี 2565) ร้านและรถเร่ย่านทองหล่อ 6 รายที่ขายช่อดอกโดยไม่มีใบอนุญาต ศาลพิพากษาจำคุก 2 เดือน รอลงอาญา 2 ปี ปรับ 5,000 บาท และริบของกลาง (มติชน) แสดงว่าศาลอาจลงโทษต่ำกว่าเพดาน แต่ผู้กระทำยังมีประวัติคดีอาญา

สำหรับร้านที่มีใบอนุญาต นอกจากโทษอาญา กรมการแพทย์แผนไทยฯ ออกแนวทางลงโทษทางปกครองเมื่อ มิ.ย. 2569 ได้แก่ พักใช้ 30 วัน (เช่น ไม่แสดงใบอนุญาต โฆษณา) พักใช้ 90 วัน (เช่น ขายโดยไม่มีใบสั่ง) และเพิกถอน (เช่น ขายให้เยาวชน ขายออนไลน์ ปล่อยให้สูบในร้าน) หากทำผิดซ้ำเงื่อนไขเดิมอาจถูกเพิกถอนทันที (Asia News Network) ผู้ประกอบการควรอ่าน เปิดร้านกัญชาปี 2569 ต้องทำอะไรบ้าง และผู้ซื้อสามารถตรวจสอบร้านกัญชาที่มีใบอนุญาตก่อนซื้อ

นอกจากนี้ Hfocus รายงานว่ามีข้อเสนอแก้ไขมาตรา 78 เพิ่มโทษปรับสูงสุดจาก 20,000 บาทเป็น 100,000 บาท ซึ่งอยู่ระหว่างการพิจารณาของกรรมาธิการสภา ยังไม่มีผลบังคับใช้

สูบกัญชาในที่สาธารณะ ผิดไหม

ประกาศ สธ. ที่มีผลตั้งแต่ 15 มิ.ย. 2565 กำหนดให้กลิ่นหรือควันจากกัญชา กัญชง หรือพืชอื่นที่รบกวนผู้อื่นเป็น "เหตุรำคาญ" ตามกฎหมายสาธารณสุข (Thai PBS) กระบวนการไม่ใช่การปรับทันที เจ้าพนักงานท้องถิ่นจะตรวจข้อเท็จจริง แนะนำให้แก้ไข และออกคำสั่งทางปกครองหากไม่แก้ โทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน หรือปรับไม่เกิน 25,000 บาท ใช้กับผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งนั้น (THE STANDARD)

ส่วนร้านค้า ประกาศ 2568 ห้ามขายเพื่อสูบในสถานที่ประกอบการ เว้นแต่เป็นการรักษาโดยผู้ประกอบวิชาชีพ และการปล่อยให้สูบในร้านอยู่ในกลุ่มความผิดที่อาจถูกเพิกถอนใบอนุญาต แนวทางการใช้อย่างถูกต้องอ่านได้ที่ ใช้กัญชาอย่างถูกกฎหมายในไทย

นำกัญชาเข้า-ออกนอกประเทศ และชาวต่างชาติ

ตำรวจไทยเตือนนักท่องเที่ยวเมื่อ ก.ค. 2569 ว่าการพกช่อดอกออกนอกประเทศโดยไม่ผ่านพิธีการศุลกากรมีโทษตาม พ.ร.บ.ศุลกากร จำคุกไม่เกิน 10 ปี หรือปรับไม่เกิน 4 เท่าของราคาของ และยังผิดกฎหมายสมุนไพรควบคุมด้วย (Khaosod English) สำหรับชาวต่างชาติ Khaosod English รายงานว่าตำรวจและศุลกากรส่งข้อมูลผู้กระทำผิดให้สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง และชาวต่างชาติ 86 รายถูกขึ้นบัญชีดำห้ามกลับเข้าประเทศ ข่าวเดียวกันระบุว่ามีชาวต่างชาติถูกจับขณะพยายามส่งออกช่อดอก แต่ไม่ได้แยกว่า 86 รายนี้เป็นคดีกัญชากี่ราย เราไม่พบแหล่งที่ยืนยันอัตราการเนรเทศเฉพาะคดีกัญชา จึงควรปรึกษาทนายหากถูกดำเนินคดี

ร่าง พ.ร.บ.ควบคุมกัญชาจะเปลี่ยนโทษอย่างไร (ยังไม่มีผล)

ครม. เห็นชอบร่างเมื่อ 22 ก.ย. 2569 (อ่านข่าว ครม. เห็นชอบร่าง พ.ร.บ.ควบคุมกัญชา) Hfocus รายงานว่าร่างนี้กำหนด

• ผู้ใช้ ที่ใช้นอกวัตถุประสงค์ที่อนุญาต: โทษปรับตามที่กฎหมายกำหนด
• ผลิต นำเข้า ส่งออก หรือขายโดยไม่ได้รับอนุญาต: โทษจำคุกและปรับ
• ขายให้เด็ก เยาวชน หรือสตรีมีครรภ์: โทษจำคุกและปรับ

ยังไม่มีการเปิดเผยอัตราโทษเป็นตัวเลข Thai PBS Policy Watch รายงานว่าร่าง 77 มาตราเข้าสู่การตรวจพิจารณาของคณะกรรมการกฤษฎีกาตั้งแต่ 6 ต.ค. 2569 ก่อนส่งสภา และต้องออกกฎหมายลูกอีกกว่า 15 ฉบับ คาดว่าใช้เวลาราว 1–2 ปีกว่าจะบังคับใช้เต็มรูปแบบ ลำดับเหตุการณ์ทั้งหมดดูได้ที่ ไทม์ไลน์กฎหมายกัญชาไทย

ข้อควรระวัง

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปจากแหล่งข่าวและเอกสารกฎหมายที่เปิดเผย ณ วันที่ 11 ต.ค. 2569 ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย อัตราโทษจริงขึ้นกับข้อเท็จจริงและดุลพินิจของศาล หากถูกดำเนินคดีหรือวางแผนธุรกิจ ควรปรึกษาทนายความที่ได้รับอนุญาตในประเทศไทย และตรวจสอบตัวบทล่าสุดในราชกิจจานุเบกษา

คำถามที่พบบ่อย